Vicdan ve Aşırı Tepki

Bilindiği gibi kendini en çok seven ve seven canlı insandır. ‘Her şey benim için yaratıldı’ diyor neredeyse. Kendi gözümüzde kadar değerliyiz ki, birisi bizimle ters konuşursa, onu hemen hayatımızdan silebiliriz. Ya da bize iltifat ederse, onun en iyi arkadaşımız olduğunu düşünürüz. Herkes böyledir demiyorum tab ama yumuşak karnımız var. Oraya dokunan dokunduğu ölçüde tepkisini alır. Zayıf yönlerimiz oldukça yüksek. “Hepimiz melekler gibi iyi kalpliyiz.” Sorulduğunda öyle söylüyoruz. Ama bu gerçekten doğru mu? Yoksa bunu egomuzu tatmin etmek için mi söylüyoruz? Eğer yalancıysak ya da gerçekten melek gibi bir kalbimiz varsa, ya yok ise bunu kendimize itiraf edip kendimize hesabını verebilir miyiz?

Vicdan nedir?

Vicdan, kişinin kendi niyetleri veya davranışları hakkında kendi ahlaki değerlerine dayanarak ne yaptığını veya ne yapacağını ölçtüğü ve değerlendirdiği bir kişilik özelliğidir. Vicdan, birçok dinde, birçok felsefi harekette ve mistisizmde önemli bir kavramdır. Vikipedi

Kendimizi mi kandırıyoruz?

Bu soruyu cevaplamak aslında çok kolay. Kötü taraflarınızı kesinlikle biliyorsunuz, en azından size yakın olanlar ne olduğunuzu açıklamaya çalıştı. Belki de kötü anlarda kendinizi tanımak için en iyi fırsatı keşfetmişsinizdir. Çünkü her şey yolundayken kimse sorun çıkarmak istemez. Yani kimse sizi birdenbire kolayca eleştirmek istemez.

Kendinizi başkasının gözünden görün

Çevrenizde dürüst olduğuna inandığınız birine kendinizle ilgili kritik sorular sorun. Ama konuyu başka bir arkadaş aracılığıyla anlatın. Böylece arkadaşınızın, konunuz üzerindeki olası yan etkilerinizi azaltmış olursunuz. Belki o zaman ne tür bir insan olduğunuzu öğrenebilirsiniz.

Diğer bir yöntem ise şudur: Bir olay aracılığıyla sizi tanımayan birine karşı davranışlarınızı ve tepkilerinizi açıklayın. Hatta davranın. Sonra açıklayın. Ve o yabancının ne düşündüğünü sorun.

Önemli Not. Cevabına inanabilmek için denekle 5-10 dakika sıradan şeyler hakkında konuşun. Onu çok tanımaya çalışmayın. Bu şüphe oluşturur ve konu dağılabilir. Böylece denekte anormal bir durum fark ederseniz, anlaşılması kolay olacaktır. Bu sorun dikkat: kendinizi daha iyi anlayabilmeniz için size karşı dürüst olmayan biri bu deneyde çalışmayın. Sonuçlar sizce yeterince doğru gelmiyorsa diğer başka deneklerle de çalışın. Bir deneyin başarısını şansa bırakmayın.

Vicdan Testleri 

Vicdanınızı test edin.

1- Kendinizi ve bir arkadaşınızı sosyal medyada silme ve engelleme hakkında test edin. Herkes facebook kullanıyordur. Şu örneği ele alalım: Bir arkadaşınız sizi Facebook’tan sildi diye tepki olarak onu  engellediniz mi? Bizim sorumuz bu. Lütfen soruları dürüstçe cevaplayın. 

Hayır mı? Bu iyi haber. Evet mi?  Bu kötü haber! 

Onu engellediyseniz, bunun hakkında konuşmalıyız. Çünkü aşırı tepki veriyorsun. Diğer insanların davranışlarını anlamak ve bu olumlu anlayışı her zaman sürdürmek gerekir. En azından bu kadar basit konularda olumlu bir tutum sergilemek daha iyidir. Ayrıca, bir tepkiye tepki vererek cevap vermek sonsuz kısır bir döngü yaratabileceğini unutmayın. Hayatınızı sürekli başkalarına tepki vererek geçirmek istemezsiniz değil mi?

2 – Sevgilinizden ayrılma hakkında test. Sevgiliniz sizden ayrılmak istediğini söyledi, tepkiniz ne olur? Ondan sonsuza dek nefret ederek mi yaşayacaksınız? Eğer bu şekilde davranırsanız bu maalesef bir hata olur. Ve aşırı derecede tepki vermiş olursunuz.

Terk edilmek, biriyle birlikte olmak kadar doğaldır. İnsanlar ilişkilerinde birbirleriyle çeliştiğinde, ilişkiyi zorla sürdürmenin bir anlamı yoktur. Ayrıca birileri sizden bıkabilir. Bu sizinle ilgili de olmayabilir. Böylece değişiyoruz ve zamanla diğer insanlara şekeri bitmiş sakız gibi davranıyoruz veyahut onlar bize  öyleymişiz gibi yapıyorlar.

İnsanların değişebileceğini kabul etmek rahatlatıcıdır.

Müsade edin

Ayrılmanın aşamalarından biri kabullenmedir. Anlayışlı bir kişi, yeni duruma hızla adapte olur ve üzerindeki yükü azaltır. Aksi takdirde kendinize ve çevreye zarar veren, hoş olmayan bazı olaylara neden olabilirsiniz. Kabul etmemek sizi itici kılar ve hatta yeni ilişkinizi de etkiler. Ancak ileriye bakmanız, hayatın güzelliklerini kucaklamanız ve devam etmeniz gerekiyor. Gitmesi gereken gider, kalması gereken her zaman seninle kalır. Olanlar size renk kattılar ve görevleri bitti. Onları hapsetmeyin bırakın kelebek gibi özgürce uçup gitsinler.

Vicdanınıza güvenin

Sık sık yukarıdaki iki örnekle karşılaşıyoruz. Vicdansız aşırı tepkiler anımızı tatsız hale getiriyor dikkat! Ayrılma, sosyal medyadan silme, takip bırakma gibi düzinelerce vakada, tepkimizin aşırı olup olmadığını kontrol etmeliyiz. Aşırı tepki hasta eder! Eğer aşırı tepki veriyorsak, bunun normal olmadığını bilin. Olayların doğal etkileri olacaktır, ancak bu etkilerin sizi kontrol etmesine izin vermeyin. Vicdanınız rahat değilse, tepkinizin hatalı olduğunu anlayın. Vicdanınız rahatsa, doğru tepki vermişsinizdir. Tabii vicdanınız yeterince hassas değilse diğer insanlara danışın ve normal halinizi keşfedin ve bu şekilde dengenizi bulup koruyun. Sorununuzu dürüst olduğuna inandığınız ve iyi tanıdığınız dostlarla paylaşın. Onların doğru incelemeler ve yönlendirmelerle sizi normale döndürmeye yardımcı olurlar. 

Kontrollü olun

Elbette kimseye aşırı güvenmeyin. Aşırı olan her şey zararlıdır ve insanlar melek değildir ve onlarla paylaştığınız her şey bir gün size yol, su ve köprü olarak dönebilir. Buna da dikkat edin. Gördüğünüz gibi her adımımız bilinçli bir şekilde atılmalıdır. Elbette bazen saçma sapan şeyler yapmak gerekir. Neyi iyi yaptığınızı biliyorsanız, yaşayın gitsin… Vicdan ve Aşırı Tepki hakkında fikirleriniz varsa, yoruma ekleyin.

Şerif Çiçekdağ

Yazar